F-gassen certificaat halen: zo werkt het in 2026

Wie heeft een F-gassen certificaat nodig?

Een F-gassen certificaat is een persoonscertificaat voor monteurs die aan koudemiddelinstallaties werken. Het gaat om jou als persoon, niet om je werkgever. Volgens IPLO verplicht de verordening monteurs die werken aan apparatuur met F-gassen en alternatieven om een geldig bewijs te hebben.

De formulering op de pagina van het Informatiepunt Leefomgeving is helder: „Deze verordening verplicht natuurlijke personen (monteurs) die werkzaamheden uitvoeren aan apparatuur met zowel gefluoreerde broeikasgassen (F-gassen) en zogenoemde alternatieven (zoals ammoniak, koolstofdioxide en koolwaterstoffen) te beschikken over een geldig persoonscertificaat of trainingsattest”. Het gaat dus niet alleen om klassieke F-gassen, maar ook om ammoniak, CO2 en koolwaterstoffen.

In de praktijk raakt dit ieder die in de koeltechniek, airco of warmtepompen werkt. Wat die vakken inhouden, lees je in wat een koeltechnicus doet, wat een aircomonteur doet en wat een warmtepompmonteur doet.

Wat is er veranderd door de nieuwe verordening?

De Europese regels zijn herzien. De herziene F-gassenverordening, Verordening (EU) 2024/573, geldt volgens IPLO sinds 11 maart 2024. Ze verving Verordening (EU) nr. 517/2014. Voor jou als monteur zit de verandering vooral in nieuwe certificaten met nieuwe categorieën en een vaste herhaling van je kennis.

De overgang verliep in stappen. De certificeringsplicht volgens het nieuwe systeem geldt sinds 29 september 2025. Sinds 29 maart 2026 zijn de nieuwe certificaten verplicht, onder de beoordelingsrichtlijn BRL 200. Vanaf diezelfde datum worden in het oude systeem geen nieuwe certificaten meer afgegeven, bevestigt IPLO.

Voor ammoniak (NH3) en CO2 gold een langere overgangstermijn. Die liep volgens IPLO uiterlijk tot 1 juli 2026 en is inmiddels verstreken. Wie nu voor het eerst aan deze installaties wil werken, krijgt dus te maken met de nieuwe categorieën.

Welke categorieën F-gassen certificaat bestaan er?

Het nieuwe systeem kent zes certificaatcategorieën: A1, A2, B, C, D en E. Welke je nodig hebt, hangt af van het koudemiddel, de hoeveelheid en het werk dat je doet. Het overzicht hieronder volgt de tabel van IPLO met nieuwe en gelijkwaardige oude certificaten.

• A1: F-gassen én koolwaterstoffen, alle hoeveelheden. Oud equivalent: F-gas categorie I plus ACK-K of VVAKK-ACB B1/B2. Het volledige certificaat voor F-gassen en brandbare koudemiddelen
• A2: F-gassen en koolwaterstoffen tot 3 kg, of tot 6 kg bij hermetische systemen. Oud equivalent: F-gas categorie I of II plus ACK-K of VVAKK-ACB B1/B2/B3. Beperkter toepassingsgebied dan A1
• B: CO2, alle hoeveelheden. Oud equivalent: ACK-C of VVAKK-ACB C1/C2. Nieuw en op zichzelf staand
• C: NH3 (ammoniak), alle hoeveelheden. Oud equivalent: ACK-A of VVAKK-ACB A1. Nieuw en op zichzelf staand
• D: alleen terugwinnen van F-gassen, tot 3 kg of 6 kg hermetisch. Oud equivalent: F-gas categorie III. Geen installatie of onderhoud
• E: alleen lekcontrole van F-gas systemen zonder het circuit te openen. Oud equivalent: F-gas categorie IV. Geen werk aan het koudemiddelcircuit

Koolwaterstoffen zijn bijvoorbeeld propaan en isobutaan. Het verschil tussen A1 en A2 zit dus in de hoeveelheid koudemiddel waaraan je mag werken. Blijft je werk beperkt tot installaties onder die grens, dan dekt A2 het. A1 dekt alle hoeveelheden.

Welk certificaat heb je nodig voor jouw werk?

Welk certificaat past, hangt af van wat je dagelijks doet. De indeling hieronder volgt de scope per categorie die IPLO geeft. Staat jouw situatie er niet tussen, of twijfel je over de hoeveelheid koudemiddel, leg het dan voor aan de exameninstelling voordat je je inschrijft.

• Airco en warmtepomp met een F-gas of propaan: A1 of A2, afhankelijk van de hoeveelheid koudemiddel
• Warmtepomp of koeling op CO2: categorie B
• Installaties op ammoniak: categorie C
• Mobiele airco: IBKI is de exameninstelling met dit toepassingsgebied; welke categorie daarbij hoort, vraag je bij IBKI na
• Koelwagens: de certificering valt onder Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2215; werk je met F-gassen, dan kijk je naar A1 of A2
• Alleen lekcontrole zonder het circuit te openen: categorie E
• Alleen terugwinnen van F-gassen: categorie D

Uitvoeringsverordening (EU) 2024/2215 geldt volgens IPLO voor stationaire koel-, klimaatregelings- en warmtepompapparatuur, organische rankinecycli, koeleenheden van koelwagens, koelaanhangwagens en lichte koelvoertuigen, gekoelde intermodale containers en gekoelde treinwagons. Voor brandbeveiliging en schakelinrichtingen bestaan aparte uitvoeringsverordeningen: (EU) 2025/625 en (EU) 2025/627.

Voor werk waarvoor nog geen uitvoeringsverordening bestaat, bijvoorbeeld terugwinnen uit schuimpanelen, moet je volgens IPLO over passende kwalificaties beschikken. Wat dat precies inhoudt, is niet nader bepaald. De toezichthouder beoordeelt of je kwalificaties volstaan.

Welke exameninstelling kies je?

Elke erkende exameninstelling heeft een eigen toepassingsgebied. Dat bepaalt waar je terecht kunt voor jouw soort werk. Volgens IPLO zijn dat CIBV, Bepect, IBKI, STE Examenbureau, Koninklijke PBNA en STEK. Welke je kiest, hangt af van het werk waarvoor je het certificaat nodig hebt, zoals hieronder staat.

• CIBV: brandbestrijdingsmiddelen
• Bepect: midden- en hoogspanningsschakelinstallaties
• IBKI: mobiele airco's
• STE Examenbureau: mobiele werktuigen en stationaire koeling
• Koninklijke PBNA: stationaire koeling
• STEK: mobiele werktuigen en stationaire koeling

Werk je aan een airco of warmtepomp in een woning of gebouw, dan is dat stationaire koeling. Werk je aan de airco van een voertuig, kijk dan naar het toepassingsgebied mobiele airco's. Kom je er niet uit, bel dan de instelling en vraag welk examen bij jouw functie hoort.

Hoe haal je een F-gassen certificaat, stap voor stap?

Je haalt het certificaat bij een erkende exameninstelling. In Nederland liggen de verplichtingen vast in Beoordelingsrichtlijn BRL 200, versie 2.0. Die beschrijft de examenstructuur, de inhoud en de voorwaarden om exameninstellingen te erkennen, volgens IPLO. Rijkswaterstaat is schemabeheerder namens het ministerie van Klimaat en Groene Groei.

1. 1Bepaal welke categorie (A1, A2, B, C, D of E) bij jouw werk past.
2. 2Bereid je voor via een ROC, een particuliere opleider of een vakschool.
3. 3Kies een erkende exameninstelling met het juiste toepassingsgebied.
4. 4Meld je aan en leg het examen voor je categorie af.
5. 5De exameninstelling registreert je certificaat in het Centraal Register Techniek (CRT).
6. 6Plan je nascholing, zodat je certificaat geldig blijft.

Voor de voorbereiding noemt IPLO ROC's, particuliere opleiders en vakscholen. Daar wordt volgens IPLO vaak een examentraining aangeboden die praktijkgericht is en aansluit op de nieuwe eindtermen. Prijzen, duur en slagingskansen verschillen per aanbieder, dus vraag die rechtstreeks bij de opleider of exameninstelling op.

Na het behalen registreert de exameninstelling je certificaat in het CRT. Dat is volgens IPLO een wettelijke verplichting. Het register toont vakmensen en vakbedrijven in de installatietechniek, zodat opdrachtgevers ze kunnen vinden. Het helpt ook als je certificaat op je cv staat, zoals in je cv als monteur.

Blijft je oude certificaat geldig?

Dat hangt af van wanneer je het kreeg. Volgens artikel 10 lid 9 van de Europese verordening blijven bestaande certificaten geldig onder de voorwaarden waarop ze zijn afgegeven. IPLO noemt daarbij 12 maart 2029 als uiterste datum, dus lees je oude bewijs goed na.

De verordening zegt: „Bestaande certificaten en opleidingsattesten die zijn afgegeven overeenkomstig Verordening (EU) nr. 517/2014 blijven geldig, in overeenstemming met de voorwaarden waaronder zij oorspronkelijk zijn afgegeven.” Die voorwaarden blijven dus gelden. Kijk daarom wat er toen voor jou is vastgelegd.

Certificaten volgens het oude systeem (F-gas, ACK en VVAKK-ACB) die je tussen 29 september 2025 en 29 maart 2026 haalde, blijven volgens IPLO uiterlijk tot 12 maart 2029 geldig. Na 29 maart 2026 worden examens voor F-gassen en koolwaterstoffen alleen nog onder het nieuwe systeem afgenomen: A1, A2, D en E.

Voor VVAKK-A en VVAKK-C certificaten die tussen 29 september 2025 en 1 juli 2026 verliepen, gold een verlengde geldigheid tot uiterlijk 1 juli 2026. Daarna is hercertificering onder het nieuwe systeem nodig, aldus IPLO. Die datum is inmiddels verstreken.

IPLO stelt het scherp: „Bestaande certificaten vervallen als zij niet tijdig zijn bijgewerkt.” Na 12 maart 2029 zijn alleen certificaten van het nieuwe systeem geldig. Die zijn zeven jaar geldig en worden gevolgd door verplichte periodieke hercertificering, en dat geldt in alle EU-lidstaten, volgens IPLO.

Hoe lang is het certificaat geldig en wanneer volg je nascholing?

De nieuwe certificaten zijn volgens IPLO zeven jaar geldig. Daarna moet je opnieuw laten zien dat je kennis actueel is, zodat je veilig en volgens de regels blijft werken. Dat sluit aan op de verordening, die nascholing, ook wel een opfriscursus, minstens eens per zeven jaar voorschrijft.

Voor houders van oudere certificaten ligt de eerste nascholing uiterlijk op 12 maart 2029, volgens artikel 10 van de verordening. Een rekenvoorbeeld op basis van de zeven jaar geldigheid: haal je een nieuw certificaat in 2026, dan loopt het zeven jaar later af, in 2033. Controleer de exacte einddatum op je eigen bewijs.

Hoe de hercertificering precies verloopt, inclusief eventuele vrijstellingen, is nog niet vastgesteld. Dat bepaalt de Gemeenschappelijke Examen Commissie CerVaKo, in opdracht van het ministerie van Klimaat en Groene Groei en met Rijkswaterstaat als uitvoerder, volgens IPLO. Houd de actuele informatie van je exameninstelling in de gaten.

Zet de datum in je agenda en meld je ruim vooraf aan. Werk je zonder geldig certificaat aan een installatie waarvoor het verplicht is, dan werk je buiten de regels. Dat is een risico voor jou en voor je werkgever.

Wat betekent dit voor je werk en loopbaan?

Zonder geldig certificaat mag je niet aan koudemiddelinstallaties werken waarvoor het verplicht is. Wie het wel heeft, is breder inzetbaar, zeker met een volledig certificaat als A1 voor F-gassen en brandbare koudemiddelen. Ook staat de F-gassenplicht op de lijst van certificaten in de techniek.

Over wat een koeltechnicus verdient, vind je cijfers in het salaris van een koeltechnicus.

Start je net in het vak? Kies dan eerst de categorie die bij je eerste functie past en bouw later uit. Heb je al een oud certificaat, controleer dan nu tot wanneer het geldt, zodat je niet in 2029 tegen een deadline aanloopt.