Ga naar hoofdinhoud
Loopbaan

Wet DBA modelovereenkomst: wat geldt er voor zzp'ers?

Norick Engberts· Specialist techniek13 min lezen
Wet DBA modelovereenkomst: wat geldt er voor zzp'ers? aan het werk in een technische omgeving

Bij de Wet DBA draait het voor zzp'ers in de techniek om één vraag: werk je echt als ondernemer, of lijkt het op loondienst? De Belastingdienst beoordeelt sinds 6 september 2024 geen nieuwe modelovereenkomsten meer. Hieronder lees je wat er nog geldt, wat de Metaalunie-modellen vragen en waarop jouw werkwijze telt.

Wat is een Wet DBA modelovereenkomst?

Een modelovereenkomst is een standaardcontract dat de Belastingdienst heeft beoordeeld. Het beschrijft hoe jij als zzp'er en je opdrachtgever samenwerken, zodat het geen loondienst is. De Belastingdienst zegt: „In een modelovereenkomst staan afspraken over de arbeidsrelatie tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers.”

Loondienst betekent dat je feitelijk als werknemer werkt, ook als er geen arbeidscontract is. Gaat een opdrachtgever toch zo met een zzp'er om, dan heet dat schijnzelfstandigheid: je bent op papier ondernemer, maar je werkt als personeel. Een modelovereenkomst moest dat voorkomen en de opdrachtgever zekerheid geven.

Over de werking zegt de Belastingdienst: „Als u werkt volgens een modelovereenkomst is er geen sprake van loondienst.” Let op de eerste woorden: als je werkt volgens het model. Het papier alleen is dus niet genoeg.

Kun je nog een nieuwe modelovereenkomst laten beoordelen?

Nee. Volgens de Belastingdienst worden er sinds 6 september 2024 geen nieuwe overeenkomsten meer beoordeeld, en bestaande overeenkomsten worden niet meer verlengd. Een nieuw model dat een branchevereniging morgen indient, wordt dus niet meer beoordeeld. Wat er al goedgekeurd was, blijft binnen de gestelde grenzen bruikbaar.

De reden staat op dezelfde pagina: „Modelovereenkomsten kunnen voor schijnzekerheid zorgen. De beoordeling van arbeidsrelaties is namelijk afhankelijk van hoe in de praktijk wordt gewerkt. En niet van hoe afspraken op papier zijn gezet.” Voor jou als zzp'er is dat de kern: de werkvloer weegt zwaarder dan de bijlage bij je opdracht.

De Belastingdienst schrijft ook: „De ervaring leert dat een arbeidsrelatie in de praktijk vaak niet overeenkomt met de afspraken in de modelovereenkomst.” Dat is de eigen beoordeling van de dienst, geen cijfer over de techniek. Het maakt wel duidelijk waarom een getekend model je niet vrijstelt van de vraag hoe je echt werkt.

Hoe lang mag je een bestaande modelovereenkomst gebruiken?

Tot en met 31 december 2029. Dat is de einddatum die de Belastingdienst noemt: „Goedgekeurde modelovereenkomsten die geldig waren op 6 september 2024, mag u blijven gebruiken tot en met 31 december 2029.” Wil je een model gebruiken, dan moet het dus op 6 september 2024 al een geldige goedkeuring hebben gehad.

Staat er in je model een andere geldigheidsduur, dan telt die niet. De Belastingdienst op dezelfde pagina: „Staat er in de modelovereenkomst iets anders over de geldigheid? Dan kunt u dat negeren. De einddatum van 31 december 2029 geldt voor alle bestaande modelovereenkomsten.”

Een voorbeeld is het techniekmodel voor werk op locatie. De beoordeling van 12 juli 2023 spreekt in de pdf van het oordeel nog over vijf jaar vanaf de goedkeuring, dus tot 12 juli 2028. De Belastingdienst meldt op de pagina van dit model zelf: „Deze overeenkomst is geldig tot en met 31 december 2029 en wordt verwijderd op 1 januari 2030”.

Daarna is er geen model meer om op terug te vallen. Wie opdrachten aanneemt die na 2029 doorlopen, doet er goed aan nu al te letten op de feitelijke werkwijze in plaats van op een document met een einddatum. Ook dat volgt uit de gedachte dat de praktijk beslist.

Welke kenmerken van loondienst moet je kennen?

De Belastingdienst kijkt naar drie kenmerken van loondienst. Je werkt persoonlijk, er is een gezagsverhouding en je krijgt loon voor het werk. De Belastingdienst laat je zelf een model kiezen en stelt daarbij één vraag: „Welk kenmerk van loondienst ontbreekt bij het uitvoeren van de opdracht?”

  • Persoonlijke arbeid: jij moet het werk zelf doen en mag je niet zonder toestemming laten vervangen.
  • Gezagsverhouding: de opdrachtgever bepaalt hoe jij het werk doet, zoals een werkgever dat bij een werknemer doet.
  • Loon: je wordt betaald voor het verrichten van het werk.

De modellen zijn zo geschreven dat één of twee van deze kenmerken ontbreken. Een vervangingsrecht alleen is niet genoeg: volgens de Belastingdienst is „de verplichting tot persoonlijke arbeid niet doorslaggevend bij het bepalen van wel of geen loondienst”. Voor jou in de techniek draait het daarom vooral om de vraag of er gezag is.

De Belastingdienst omschrijft gezag als: „Dus de werkgever kan bepalen hoe de werknemer het werk moet doen.” Bepaalt de opdrachtgever dus hoe jij je werk uitvoert, dan wijst dat richting loondienst, wat er ook in je overeenkomst staat. Een model op basis van „geen werkgeversgezag” past bij een zzp'er die zelf de aanpak bepaalt.

Welke modelovereenkomsten bestaan er voor de techniek?

Er zijn algemene modellen en modellen per branche. De Belastingdienst laat de keuze aan jou: de branchemodellen „sluiten beter aan bij de omstandigheden van die branche of beroepsgroep”, maar een algemeen model mag ook. Voor de techniek staan er ook modellen van Koninklijke Metaalunie en Techniek Nederland op de lijst.

In de lijst met branchemodellen op de site van de Belastingdienst staan onder het kopje Bouw vier modellen van Koninklijke Metaalunie en Techniek Nederland. Het gaat om aanneming van werk in de eigen werkplaats en aanneming van werk op locatie, elk in een versie voor de aannemer en een versie voor de onderaannemer.

  • Aanneming van werk in de eigen werkplaats, versie aannemer
  • Aanneming van werk in de eigen werkplaats, versie onderaannemer
  • Aanneming van werk op locatie, versie aannemer
  • Aanneming van werk op locatie, versie onderaannemer

Het model voor werk op locatie, versie onderaannemer, gaat volgens de beoordeling over een aannemer die werk uitbesteedt aan een onderaannemer die op locatie werkt. Lees bij elk model de omschrijving na voordat je kiest.

Ook mag je een model aanpassen, maar volgens de Belastingdienst alleen „de tekst die niet geel gemarkeerd is”. Verander je een gemarkeerd onderdeel, dan heb je een ander contract dan het beoordeelde en vervalt de zekerheid van het model.

Wat staat er in het model voor werk op locatie?

Het model Aanneming van werk op locatie, versie onderaannemer, is beoordeeld op 12 juli 2023 onder nummer 90523.64772.2.0. Volgens de beoordeling van de Belastingdienst gaat het om het uitbesteden van een werk van stoffelijke aard door een aannemer aan een onderaannemer, waarbij die op locatie werkt.

Het model beschrijft het ontbrekende kenmerk: gezag. De Belastingdienst noemt als belangrijk punt dat de aannemer „alleen aanwijzingen en instructies mag geven met betrekking tot wat de onderaannemer gaat doen (inspanning of resultaat) en niet hoe de werkzaamheden worden verricht”. Het wat mag de aannemer bepalen, het hoe blijft bij jou.

Artikel 4 van het model, Zelfstandigheid Onderaannemer, werkt dat uit. De toelichting wijst naar lid 1 en 2 voor het gezag en naar lid 3 voor de vrijheid om voor anderen te werken. Dit zijn de afspraken:

  • Lid 1: je richt in onafhankelijkheid de uitvoering in en bepaalt zelf hoe je het werk organiseert en uitvoert.
  • Lid 2: bij samenwerking met anderen is er afstemming, maar de aannemer bemoeit zich niet met hoe je werkt.
  • Lid 3: je bent volledig vrij in het aannemen van opdrachten van derden.
  • Lid 4: jij levert het werk op en bent aansprakelijk voor het afgesproken resultaat.
  • Lid 5: jij zorgt zelf voor je kennis, aansprakelijkheidsrisico's, het vinden van andere opdrachten, voorzieningen bij ziekte en arbeidsongeschiktheid en je oudedagsvoorziening.
  • Lid 6: je regelt eigen, geleasde of gehuurde vervoermiddelen naar de locatie.
  • Lid 7: je mag veiligheids- of zichtbaarheidskleding van de aannemer of principaal dragen, zolang aan de buitenkant geen naam of logo daarvan zichtbaar is.
  • Lid 8: je gebruikt eigen dagelijks gereedschap en mag alleen incidenteel gereedschap van anderen op locatie gebruiken.

Lid 1 en lid 3 staan in het model zo: „Onderaannemer richt in onafhankelijkheid de uitvoering van zijn werk in en bepaalt zelf op welke manier hij zijn werk organiseert en uitvoert.” En: „Onderaannemer is volledig vrij in het aannemen van opdrachten van derden.” Over de prijs kun je kiezen uit een aanneemsom, regie met een uurtarief exclusief btw, of een tarief per eenheid. Hoe je dat tarief opbouwt, lees je in zzp-uurtarief berekenen in de techniek.

Aan welke voorwaarden moet je voldoen voor zekerheid?

Het oordeel geeft alleen zekerheid onder drie voorwaarden. De Belastingdienst noemt ze in de beoordeling: de partijen werken feitelijk volgens het contract, de gemarkeerde onderdelen blijven ongewijzigd en het specifieke kenmerknummer staat in de overeenkomst. Mist één van de drie, dan heb je het model niet meer als houvast.

  • A: aannemer en onderaannemer werken feitelijk volgens de afspraken in de overeenkomst.
  • B: de gemarkeerde onderdelen van de overeenkomst worden niet gewijzigd.
  • C: in de overeenkomst is het specifieke kenmerknummer opgenomen.

Voor de laatste voorwaarde moet in jouw contract de zin staan: „Deze overeenkomst is gelijkluidend aan de door de Belastingdienst op 12 juli 2023 onder nummer 90523.64772.2.0. beoordeelde overeenkomst.” Ontbreekt die zin, dan kun je volgens de Belastingdienst geen beroep op het oordeel doen. Ook algemene voorwaarden die niet in de beoordeling zijn meegenomen, kunnen de zekerheid wegnemen.

Daarnaast speelt de fictieve dienstbetrekking van aanneming van werk. In gewone taal: ook zonder arbeidscontract kan de belastingwet je als werknemer behandelen als je niet vanuit je bedrijf of als zelfstandige werkt. Volgens de beoordeling mag de aannemer ervan uitgaan dat je zelfstandige bent als je bij de KvK staat ingeschreven en een btw-identificatienummer hebt.

Beide nummers moeten in het contract staan, samen met concrete bepalingen die ondernemerschap tonen, zoals in artikel 4 lid 3 dat je volledig vrij bent om voor derden te werken. De Belastingdienst waarschuwt: „Als de onderaannemer voor het verwerven van opdrachten en opbrengsten te zeer afhankelijk is van (de) opdracht(en) van één aannemer, is dat namelijk een belangrijke indicatie voor het ontbreken van de vereiste economische zelfstandigheid van een zelfstandige.”

Het oordeel zegt bovendien: „Partijen kunnen het ontstaan van een arbeidsovereenkomst (echte dienstbetrekking) niet uitsluiten door (vooraf) in een overeenkomst aan te geven dat zij deze niet willen.” Het oordeel gaat alleen over de loonheffingen van de aannemer. Ondernemerschap voor de inkomstenbelasting, omzetbelasting, vennootschapsbelasting en het arbeidsrecht blijven er buiten. Hoe je als starter je zaak inricht, lees je in zzp starten in de techniek.

Werk je via een bureau: bemiddeling of tussenkomst?

Werk je niet rechtstreeks voor de opdrachtgever maar via een tussenpartij, dan telt hoe die partij is betrokken. De Belastingdienst onderscheidt bemiddeling en tussenkomst. Bij bemiddeling verbindt de intermediair jou alleen met de klant, die je opdrachtgever is. Je hebt dan twee contracten.

Bij tussenkomst werk je bijvoorbeeld via een detacheringsbureau, en is de intermediair je opdrachtgever. Dan kun je volgens de Belastingdienst het algemene model tussenkomst gebruiken onder drie voorwaarden. Tussen jou en de intermediair is geen gezag, je staat niet onder leiding en toezicht van de partij waar je werkt, en je voldoet aan de eisen voor ondernemerschap.

In dat model staan onder meer deze eisen, volgens de Belastingdienst letterlijk:

  • „U mag ook voor andere opdrachtgevers werken.”
  • „U betaalt zelf de hulpmiddelen, gereedschappen en materialen die u voor de opdracht nodig hebt.”
  • „U bent ingeschreven bij de Kamer van Koophandel.”
  • „U hebt een btw-identificatienummer.”
  • „U bent aansprakelijk voor schade bij degene voor wie u de opdracht uitvoert.”
  • „Als degene voor wie u de opdracht uitvoert, niet betaalt, ligt het risico bij u.”

Let op als je lange tijd maar één opdrachtgever hebt via één intermediair: volgens de Belastingdienst kan er dan alsnog loondienst zijn. Wie het verschil tussen zzp en loondienst voor monteurs wil doorlopen, vindt dat in zzp of loondienst als monteur.

Hoe handhaaft de Belastingdienst in 2026?

Het handhavingsmoratorium is voorbij. De Belastingdienst schrijft: „Sinds 1 januari 2025 geldt het handhavingsmoratorium niet meer.” Schijnzelfstandigheid kan dus weer tot een naheffing van loonheffingen leiden. De pagina richt zich tot de opdrachtgever, want bij die komt die naheffing terecht.

Wordt schijnzelfstandigheid vastgesteld, dan kunnen volgens de Belastingdienst direct correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen loonheffingen volgen. In 2025 zijn nog geen verzuim- en vergrijpboetes opgelegd. Vanaf 1 januari 2026 zijn vergrijpboetes mogelijk. Verzuimboetes worden in 2026 nog niet opgelegd.

Sinds 1 januari 2025 kan er weer met terugwerkende kracht worden nageheven, maar volgens de Belastingdienst nooit verder terug dan 1 januari 2025. Is er sprake van kwaadwillendheid of is een aanwijzing niet opgevolgd, dan kan naheffing tot vijf jaar terug. Het gaat dan om iemand die „opzettelijk een situatie van evidente schijnzelfstandigheid laat ontstaan of voortbestaan”.

De dienst adviseert opdrachtgevers: „Controleer dan regelmatig of dat nog steeds zo is. Want de manier waarop u samenwerkt, kan in de loop van de tijd veranderen.” Dat geldt ook voor jou. Begint een opdracht als project en groeit die uit tot vaste dagen onder leiding van de aannemer, dan klopt het model niet meer met je werk.

Wat verandert er met de Wet Vbar?

Op 7 juli 2025 stuurde minister Van Hijum het wetsvoorstel Vbar naar de Koning, volgens Rijksoverheid.nl. Van dat voorstel bleef één onderdeel over: een rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst bij een laag uurtarief. Die wet staat in het Staatsblad en gaat volgens het inwerkingtredingsbesluit in op 31 december 2026.

Volgens Ondernemersplein geldt het vermoeden bij een uurtarief lager dan € 38. Het bedrag was eerst € 36 en stijgt mee met het wettelijk minimumloon. Doet een zzp'er een beroep op het vermoeden, dan moet de opdrachtgever bewijzen dat er geen arbeidsovereenkomst is. Lukt dat niet, dan kan de zzp'er aanspraak maken op rechten als loondoorbetaling bij ziekte en ontslagbescherming.

Checklist voor je volgende opdracht: wat controleer je?

Een modelovereenkomst is geen verplichting en geeft geen garantie. Wil je zelf nagaan hoe je opdracht ervoor staat, loop dan de punten hieronder langs voordat je tekent en daarna met regelmaat tijdens de opdracht. Dit is een hulpmiddel en geen juridisch advies.

  • Staat het model op de lijst die tot en met 31 december 2029 geldt, en staat de kenmerknummerzin letterlijk in je contract?
  • Zijn de gemarkeerde onderdelen ongewijzigd en zijn eventuele algemene voorwaarden onderdeel van het oordeel?
  • Sta je ingeschreven bij de KvK, heb je een btw-identificatienummer en staan beide in het contract?
  • Bepaal je zelf hoe je het werk uitvoert, en geeft de aannemer alleen aanwijzingen over wat er moet gebeuren?
  • Werk je met eigen gereedschap en eigen vervoer, en mag je opdrachten van anderen aannemen?
  • Heb je meer dan één opdrachtgever, of bouw je dat op?

Lees ook je tarief na, want ondernemerschap betekent dat je risico's zelf afdekt. Voor voorbeelden per vak zie elektromonteur zzp-uurtarief en warmtepompmonteur zzp-uurtarief.

#Zzp#Wet DBA#Modelovereenkomst#Schijnzelfstandigheid

Was dit artikel nuttig?

Laat het ons weten — zo maken we onze artikelen beter.

Portret van Norick Engberts

Norick Engberts

Specialist techniek bij MijnTechCarrière

Bekijk alle artikelen van Norick →

Veelgestelde vragen

Nee, een modelovereenkomst is geen verplichting. Je kiest zelf of je er een gebruikt en welke. De Belastingdienst geeft aan dat je dat zelf beslist en dat de dienst dat niet voor je doet. Een model geeft bovendien alleen zekerheid als je werkt zoals het contract beschrijft.

Nee. Sinds 6 september 2024 beoordeelt de Belastingdienst geen nieuwe overeenkomsten meer en worden bestaande niet verlengd. Goedgekeurde modellen die op die datum geldig waren, mag je blijven gebruiken tot en met 31 december 2029.

Dan negeer je die datum. De Belastingdienst schrijft dat de einddatum van 31 december 2029 voor alle bestaande modelovereenkomsten geldt, ook als er in het model zelf iets anders over de geldigheid staat. Zo noemt het oordeel voor werk op locatie nog vijf jaar vanaf 12 juli 2023.

Koninklijke Metaalunie en Techniek Nederland hebben vier goedgekeurde modellen: aanneming van werk in de eigen werkplaats en aanneming van werk op locatie, elk in een versie aannemer en een versie onderaannemer. Je kiest het model dat past bij waar en hoe je werkt.

Dan geeft het model je geen zekerheid meer, want de Belastingdienst beoordeelt hoe in de praktijk wordt gewerkt. Wordt schijnzelfstandigheid vastgesteld, dan kan de opdrachtgever een naheffing loonheffingen krijgen. Wat dat voor jou betekent, leg je voor aan een adviseur.

Bronnen

  1. Belastingdienst(belastingdienst.nl)
  2. pdf van het oordeel(download.belastingdienst.nl)
  3. Belastingdienst(belastingdienst.nl)
  4. Belastingdienst(belastingdienst.nl)
  5. Belastingdienst(belastingdienst.nl)
  6. Belastingdienst(belastingdienst.nl)
  7. Rijksoverheid.nl(rijksoverheid.nl)
  8. Staatsblad(zoek.officielebekendmakingen.nl)
  9. inwerkingtredingsbesluit(zoek.officielebekendmakingen.nl)
  10. Ondernemersplein(ondernemersplein.overheid.nl)

Lees ook