Wat doet een quality engineer?

Wat doet een quality engineer op een dag?

Je dag begint meestal met de status van openstaande afwijkingen: welke liggen er nog open en wie moet er nog op reageren. Daarna loop je door de productie of het project, controleer je metingen en keuringen, en overleg je met productie, inkoop en engineering over wat een product wel of niet mag passeren.

Verder onderhoud je het kwaliteitssysteem: procedures, werkinstructies en formulieren die vastleggen hoe het bedrijf structureel aan de eisen voldoet. Je bereidt interne en externe audits voor en koppelt terug aan het management wat er beter kan. Bij een klacht van een klant zoek je de oorzaak en zorg je dat de correctie ook echt wordt doorgevoerd.

Welke taken en verantwoordelijkheden horen bij de functie?

Je verantwoordelijkheden vallen uiteen in drie lagen: keuring, systeem en verbetering. Bij keuring test en meet je producten tegen specificaties. Bij het systeem beheer je documentatie, audits en certificering. Bij verbetering analyseer je terugkerende afwijkingen en zet je een structurele oplossing in gang, samen met productie en engineering.

• Keuringen en metingen uitvoeren of laten uitvoeren op inkomend materiaal, halffabricaat en eindproduct
• Het kwaliteitssysteem actueel houden: procedures, werkinstructies en formulieren
• Interne audits plannen en uitvoeren, en externe audits van de certificerende instelling begeleiden
• Afwijkingsrapporten opstellen, de oorzaak analyseren en de correctie bewaken tot en met afsluiting
• Leveranciers beoordelen op kwaliteit en meewerken aan de keuze van nieuwe leveranciers

Wat is het verschil met een procesingenieur en een maintenance engineer?

Alle drie werk je aan dezelfde installatie, maar met een ander doel. Jij bewaakt of het resultaat aan de eisen voldoet en keurt af wat dat niet doet. De procesingenieur verbetert het proces zelf: doorlooptijd, opbrengst en energieverbruik. De maintenance engineer houdt de installatie betrouwbaar en grijpt in vóórdat iets uitvalt.

Het verschil wordt het duidelijkst bij een afwijking. Vind jij een product dat niet aan de specificatie voldoet, dan keur je het af en schrijf je het afwijkingsrapport. Ligt de oorzaak in het proces zelf, dan pakt de procesingenieur de verbetering op; ligt de oorzaak bij de installatie, dan onderzoekt de maintenance engineer of onderhoud of een onderdeel de aanleiding was.

Ook het kwaliteitssysteem en de audit horen bij jou, niet bij hen. Jij beheert de procedures en werkinstructies, plant de interne audits en begeleidt de certificerende instelling tijdens de externe audit. De procesingenieur en de maintenance engineer leveren input voor die audit, maar het systeem eromheen is jouw verantwoordelijkheid.

Hoe werkt kwaliteitsborging: van risico-inventarisatie tot afwijkingsrapport?

Kwaliteitsborging begint niet bij de keuring, maar bij het in kaart brengen van risico's. De Arbowet verplicht een werkgever om risico's schriftelijk vast te leggen, en diezelfde discipline gebruik je voor productrisico's: wat kan er misgaan, hoe ernstig is dat en welke beheersmaatregel voorkomt het.

Artikel 5 lid 1 van de Arbowet omschrijft die verplichting zo: "Bij het voeren van het arbeidsomstandighedenbeleid legt de werkgever in een inventarisatie en evaluatie schriftelijk vast welke risico's de arbeid voor de werknemers met zich brengt." Je vertaalt dat principe naar productkwaliteit: welke stap in het proces het grootste risico op een afwijking oplevert, en waar je een controle neerzet.

Gaat er tijdens het proces echt iets mis met gevolgen voor mens of gezondheid, dan is dat geen kwaliteitsafwijking meer maar een arbeidsongeval. De Nederlandse Arbeidsinspectie omschrijft dat als "een op het werk of in werktijd overkomen ongewilde, plotselinge gebeurtenis, die (vrijwel) onmiddellijk leidt tot de dood of schade aan de gezondheid en met verzuim tot gevolg." Zo'n melding loopt via een ander traject dan jouw afwijkingsrapport, maar het principe - vastleggen wat er gebeurde en wanneer - is hetzelfde.

Welke opleiding heb je nodig?

De meest gangbare route is een technische hbo- of wo-opleiding, bijvoorbeeld werktuigbouwkunde, procestechnologie of een bredere opleiding richting kwaliteitszorg. Een technische achtergrond helpt je begrijpen waarom een afwijking ontstaat, niet alleen dát hij er is. Zonder hbo-diploma is instromen lastiger, omdat werkgevers vaak vragen dat je zelfstandig een risicoanalyse kunt opzetten.

Werk je al in de techniek maar niet als quality engineer, dan is doorgroeien mogelijk via ervaring op de werkvloer, bijvoorbeeld vanuit een functie als werktuigbouwkundig engineer. Vanuit die achtergrond bouw je met certificaten en praktijkervaring de rest van het vakgebied op.

Welke certificaten en wettelijke eisen gelden er?

Een quality engineer werkt met certificaten van het bedrijf, niet met een eigen beroepscertificaat. Het kwaliteitssysteem van je werkgever wordt periodiek getoetst door een certificerende instelling, en jij zorgt dat het systeem bij die toetsing overeind blijft. Daarnaast heb je vaak een persoonlijk VCA-diploma nodig zodra je zelf de productievloer op gaat.

Ook de VCA-certificering van het bedrijf zelf is niet onbeperkt geldig. SSVV schrijft daarover: "Het VCA-certificaat is drie jaar geldig, mits jouw bedrijf aan de eisen blijft voldoen. De certificatie-instelling komt ieder jaar langs om dit met een tussentijdse audit te controleren." Blijkt er bij zo'n tussentijdse audit een tekortkoming, dan moet die binnen drie maanden zijn opgelost, anders wordt het certificaat ingetrokken. Het persoonlijke VCA-diploma dat jij zelf haalt, staat daar los van.

Een volledig overzicht van certificaten in de techniek vind je in dit artikel over welke certificaten je nodig hebt in de techniek, en het verschil tussen de twee VCA-niveaus staat uitgelegd in VCA Basis of VCA VOL.

Wat betekent een keurmerk of certificaat precies?

Een keurmerk zegt iets over de norm erachter, niet over het bedrijf zelf. Achter elk keurmerk zit een document met eisen waaraan een product, systeem, persoon of proces moet voldoen. Wie dat keurmerk voert, heeft aangetoond aan die eisen te voldoen - op het moment van toetsing, niet voor altijd.

NEN legt het zo uit: "Een keurmerk of certificaat toont aan dat een product, systeem, persoon of proces aan bepaalde eisen voldoet. Die eisen zijn vastgelegd in een norm." NEN certificeert niet zelf, maar beheert als onafhankelijke partij de centrale certificatieschema's: meer dan 35 schema's, met licentieovereenkomsten bij 20 certificerende instellingen.

Een certificaat is bovendien nooit voor altijd geldig. Dezelfde bron schrijft: "Een certificaat of keurmerk wordt voor een bepaalde termijn gegeven. Wilt u het behouden, dan zult u product, proces, persoon of systeem opnieuw moeten laten certificeren." Wat er precies getoetst wordt, staat in het certificatieschema: "De regels voor uniforme toetsing tegen een bepaalde norm worden vastgelegd in een certificatieschema." Dat schema is voor jou het naslagwerk bij elke audit.

Welke vaardigheden zijn onmisbaar?

Analytisch denken staat bovenaan: bij elke afwijking zoek je de kern van het probleem, niet het eerste wat opvalt. Daarbij hoort nauwkeurigheid, want een meting of een rapport moet kloppen, ook als de deadline dichtbij is. Je communiceert met productie, engineering en management, en dat vraagt dat je technisch verhaal ook zonder jargon overkomt.

• Analytisch denken en oorzaakanalyse: van symptoom naar grondoorzaak
• Nauwkeurig meten, documenteren en rapporteren
• Kennis van het product of proces waar je kwaliteit voor bewaakt
• Overtuigingskracht: soms moet je een productiestop kunnen afdwingen
• Vaardigheid met het kwaliteitssysteem en de bijbehorende software

Wat verdient een quality engineer?

Geen enkele cao regelt het salaris van de quality engineer onder die naam. Wat je verdient, volgt uit de functie-indeling van je werkgever, niet uit je functietitel. Bij een technisch bedrijf in de Metalektro loopt die indeling via de Basis-cao, met salarisgroepen van A tot en met K.

De Basis-cao Metalektro bepaalt in artikel 3.1.1: "De werkgever gebruikt een vorm van functieclassificatie om iedere functie die in de onderneming wordt uitgeoefend in te delen in één van de salarisgroepen A t/m K." De salaristabel begint bij functiejaar 0 met €2.768,86 in groep A.

Aan de bovenkant van diezelfde salaristabel staat €5.121,58, het bedrag in groep K bij tien functiejaren. Beide zijn persoonlijke minimum maandverdiensten bij voltijd: een ondergrens uit de cao, geen marktsalaris. Waar jouw functie in die tabel valt, hangt af van de zwaarte van je taken, niet van je functietitel.

Daarnaast geldt voor iedereen het wettelijk minimumloon als absolute ondergrens. Volgens de rijksoverheid is dat per 1 juli 2026 €14,99 bruto per uur voor wie 21 jaar of ouder is; sinds 2024 bestaan er geen vaste minimum maand-, week- en daglonen meer.

Een breder overzicht van salaris per cao in de techniek vind je in dit overzicht van salaris in de techniek.

Hoe zien werktijden en arbeidsomstandigheden eruit?

De meeste quality engineers werken in dagdienst, met vaste kantoortijden afgewisseld met bezoeken aan de productievloer. Werk je bij een bedrijf dat continu draait, zoals in de procesindustrie, dan kun je te maken krijgen met overleg buiten kantooruren of een enkele nachtdienst voor een audit of een storing.

De grenzen daarvoor liggen vast in de Arbeidstijdenwet. Artikel 5:7 lid 2 stelt voor werknemers van 18 jaar of ouder: "a. 12 uren per dienst; b. 60 uren per week, en c. gemiddeld 48 uren per week in elke periode van 16 aaneengesloten weken." Die grenzen gelden voor iedereen in loondienst, ook als je zelf geen ploegendienst draait.

Draai je wel eens een nachtdienst, dan gelden aanvullende regels uit artikel 5:8 van de Arbeidstijdenwet: ten hoogste 10 uren per nachtdienst. Wie in 16 aaneengesloten weken 16 of meer nachtdiensten draait, mag in die weken gemiddeld ten hoogste 40 uren per week werken.

Moet je overwerken vanwege een storing of een audit die niet kan wachten? Artikel 2.6.1 van de Basis-cao Metalektro stelt: "De werknemer is niet verplicht over te werken." Bij een calamiteit - "een niet beoogde of onverwachtse gebeurtenis" - mag de werkgever dat wel verplichten, tot maximaal 10 uur per 4 weken.

Ook je rusttijd is wettelijk vastgelegd. Volgens de rusttijdregels van de Arbeidstijdenwet heeft een werknemer van 18 jaar of ouder recht op "een onafgebroken rusttijd heeft van ten minste 11 uren in elke aaneengesloten periode van 24 uren", die de werkgever eenmaal per week mag inkorten tot 8 uren.

Hoe krap is de arbeidsmarkt voor quality engineers?

Techniek is een van de sectoren waar de spanning op de arbeidsmarkt het hardst oploopt. Voor kwaliteitsfuncties geldt dat net zo goed als voor productie en onderhoud: bedrijven die willen groeien of certificeren, hebben mensen nodig die dat proces bewaken. Landelijke cijfers specifiek over quality engineers zijn er niet, maar het bredere beeld is duidelijk.

UWV meldt: "Voor 32 beroepen is de arbeidsmarkt volgens de UWV Spanningsindicator (zeer) krap en verwacht ROA tot 2030 een verdere toename van de spanning." Diezelfde bron noemt met name technische beroepen en transportberoepen als de groepen waar de krapte tot 2030 het hardst toeneemt.

Uit het onderliggende UWV-rapport blijkt hoe breed dat beeld binnen de techniek zelf ligt: "Ruim 1,3 miljoen inwoners van Nederland werken in een technisch beroep. Van de 24 onderscheiden technische beroepsgroepen geldt voor 16 een zeer krappe arbeidsmarkt en voor 7 een krappe arbeidsmarkt."

Dat tekort raakt vooral de functies die het dichtst bij engineering zitten. Het rapport Ontwikkeling krapte naar beroep 2024-2030 concludeert: "Het tekort aan ingenieurs is zeer groot, wijdverspreid over de provincies en zal de komende jaren in de meeste provincies nog verder toenemen." In 11 provincies is de arbeidsmarkt voor ingenieurs zeer krap, en alleen in Groningen krap.

Werkgevers zoeken deze functie ook onder andere namen, bijvoorbeeld HSE-coördinator wanneer kwaliteit en veiligheid in één rol samenkomen. Let bij een vacature dus niet alleen op de titel, maar op de taken: keuring, systeem en audit.

Hoe kom je het beroep in en hoe groei je door?

De meest gangbare instap is via een technische hbo-opleiding, gevolgd door een junior functie waarin je meeloopt met audits en keuringen. Werk je al op de vloer, dan is doorgroeien vanuit een technische functie ook mogelijk, zeker als je al ervaring hebt met kwaliteitsprocedures of certificering.

Hoe die doorgroei eruitziet, van junior naar senior en uiteindelijk naar een coördinerende rol, hangt af van ervaring en verantwoordelijkheid, niet van dienstjaren alleen. Een goed vertrekpunt om dat onderscheid te begrijpen staat in dit artikel over junior, medior en senior in de techniek.

Vanuit de quality-rol kun je ook doorgroeien richting engineering, bijvoorbeeld als R&D-engineer, als je liever aan de voorkant van het ontwerp meewerkt aan het voorkomen van afwijkingen in plaats van ze achteraf te signaleren.