Wat doet een elektricien? Taken en werkdag

Wat doet een elektricien in de praktijk?

Een elektricien installeert, sluit aan en onderhoudt elektrotechnische installaties in woningen en bedrijfspanden, van een nieuwe groepenkast tot het verhelpen van storingen, en dat is wat het beroep in de praktijk inhoudt volgens de normen NEN 1010 en NEN 3140 Wat doet een elektromonteur?.

Concreet leg je bedrading aan, monteer je stopcontacten en schakelaars, sluit je apparatuur aan en test je of een installatie veilig functioneert voordat je een klus oplevert. Bij storingen zoek je systematisch naar de oorzaak, van een doorgeslagen groep tot een defecte aansluiting, en los je die op zonder de rest van de installatie in gevaar te brengen.

Elektricien of elektromonteur: is dat hetzelfde beroep?

Elektricien is de gangbare naam voor het cao-beroep elektromonteur; het onderscheid zit in de titel, niet in de taken. Beide voeren installatie- en onderhoudswerk uit aan elektrotechnische installaties in gebouwen. Lees het verschil tussen elektricien en elektromonteur voor de precieze uitleg over functietitel en cao-indeling, en wat verdient een elektricien in 2026 voor de salarisschalen die bij dit werk horen. Werk je liever als zzp'er, bekijk dan wat verdient een zzp-elektromonteur voor het gangbare uurtarief.

Met welke gereedschappen en meetapparatuur werkt een elektricien?

Een elektricien gebruikt dagelijks een multimeter om spanning, stroom en weerstand te meten, een isolatietester om de isolatieweerstand van een installatie te controleren, en handgereedschap zoals kabelstriptangen, momentsleutels en boormachines om bedrading en apparatuur volgens NEN 1010 aan te leggen, te bevestigen en na oplevering te testen.

Bij het werken aan een elektrische installatie draag je persoonlijke beschermingsmiddelen zoals isolerende handschoenen en een veiligheidsbril, en gebruik je gereedschap dat geschikt is voor werken onder spanning als dat volgens de risico-inventarisatie noodzakelijk is. Je werkgever stelt dat gereedschap en die beschermingsmiddelen beschikbaar of vergoedt de aanschaf ervan.

Wat houdt NEN 1010 in voor een elektricien?

NEN 1010 is de Nederlandse norm voor het veilig ontwerpen en aanleggen van laagspanningsinstallaties: hoe een elektricien een groepenkast, bedrading of aardlekbeveiliging correct aanlegt. De norm is zelf geen wet, maar het Besluit bouwwerken leefomgeving verwijst ernaar, waardoor een elektricien elke nieuwe of verbouwde installatie in de praktijk aan NEN 1010 toetst voordat hij die oplevert.

Een elektricien toetst tijdens de aanleg doorlopend aan NEN 1010, bijvoorbeeld door de juiste kabeldikte, zekeringswaarde en aardingsweerstand te kiezen voor de belasting van een installatie. Bij oplevering meet en documenteert hij de resultaten, zodat de opdrachtgever kan aantonen dat de installatie veilig is.

NEN 1010 versus NEN 3140: wat is het verschil?

NEN 1010 regelt het ontwerp en de aanleg van een installatie, terwijl NEN 3140 regelt hoe je daarna veilig aan diezelfde installatie werkt, inspecteert en onderhoudt. Een elektricien gebruikt NEN 1010 dus vooral bij nieuwbouw en verbouwing, en NEN 3140 bij onderhoud, storingen en periodieke keuringen van bestaande installaties.

Welke veiligheidsniveaus ken je als VOP en VP onder NEN 3140?

Onder NEN 3140 werk je als voldoend onderricht persoon (VOP) alleen onder toezicht aan eenvoudige, laagrisicotaken, terwijl je als vakbekwaam persoon (VP) zelfstandig mag werken aan elektrotechnische installaties, storingen mag beoordelen en die zelfstandig mag verhelpen zonder toezicht van een collega.

Zonder relevant diploma mag je als hulpmonteur alleen laagrisicotaken uitvoeren; zelfstandig werken vraagt een VP-erkenning die je opbouwt via ervaring, een EVC-traject of een BBL-opleiding Elektromonteur worden zonder diploma: wat mag je wel en niet?.

Werkgevers werken die aanwijzing uit in een aanwijsbeleid volgens NEN 3140: een intern document waarin ze vastleggen wie welke taken en verantwoordelijkheden aan een elektrische installatie mag uitvoeren, zoals Techniek Nederland beschrijft. Dat beleid stoelt op de zorgplicht onder de Arbowet en de eigen risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E): NEN 3140 is daarbij een normalisatierichtlijn, geen overheidsvergunning. Toch geldt binnen vrijwel elk bedrijf dat je zonder die interne aanwijzing niet zelfstandig aan een installatie werkt, ook niet als je al jarenlang in het vak zit.

Naast een aanwijzing volgens NEN 3140 vragen opdrachtgevers in de installatiebranche vaak een VCA-certificaat voor veilig werken op locatie, zeker bij grotere bouw- en verbouwprojecten. Twijfel je over het verschil tussen de twee VCA-niveaus, lees dan VCA Basis of VOL: wat is het verschil?.

Een EVC-traject brengt in kaart welke praktijkervaring je al hebt opgebouwd en toetst die aan de eisen van een erkend diploma of certificaat, zodat je niet een volledige opleiding hoeft over te doen om als vakbekwaam persoon erkend te worden Ervaringscertificaat: wat is een EVC-procedure?.

Hoe ziet een werkdag van een elektricien eruit?

Een werkdag van een elektricien begint meestal met het inplannen van klussen en het verzamelen van materiaal, gevolgd door installatie- of onderhoudswerk bij klanten thuis of op locatie. Daarna test en documenteert hij het werk, en rondt hij de dag af met rapportage richting de werkgever of opdrachtgever.

• Ochtend: planning bekijken, gereedschap en materiaal controleren en naar de eerste klus rijden.
• Op locatie: bedrading aanleggen, groepenkasten monteren of apparatuur aansluiten volgens NEN 1010.
• Bij storingen: de oorzaak opsporen met een multimeter, de fout verhelpen en de installatie opnieuw testen.
• Aan het einde van de dag: meetresultaten vastleggen, materiaal bijbestellen en de volgende klus voorbereiden.

Sommige elektriciens draaien daarnaast bereikbaarheidsdienst buiten reguliere werktijden, waarbij ze 's avonds of in het weekend opgeroepen kunnen worden voor spoedklussen zoals stroomuitval of een defecte groepenkast. Die extra beschikbaarheid geldt niet voor iedereen en hangt af van de afspraken met je werkgever.

Bij wat voor werkgevers werkt een elektricien?

Een elektricien werkt meestal bij een installatiebedrijf gericht op particuliere klanten, een aannemer of als zzp'er in de woningbouw en renovatie, terwijl je bij grotere utiliteitsbouwprojecten, netbeheerders, industriële bedrijven of een technisch uitzendbureau vaker de titel elektromonteur tegenkomt voor hetzelfde soort werk het verschil tussen elektricien en elektromonteur.

Bij een klusbedrijf of installatiebedrijf voor woningen ligt de nadruk op storingen, kleine verbouwingen en klantcontact, terwijl je bij een netbeheerder, industrieel bedrijf of technisch uitzendbureau vaker werkt volgens technische tekeningen en normen, in projectteams met andere technici.

Welke opleiding heb je nodig om elektricien te worden?

Je wordt elektricien via een mbo-opleiding elektrotechniek op niveau 2, 3 of 4, meestal in de vorm van een BBL-traject waarbij je vier dagen werkt en één dag naar school gaat. SBB, de samenwerkingsorganisatie beroepsonderwijs bedrijfsleven, erkent de leerbedrijven waar je die praktijkervaring opdoet.

Zonder diploma kun je als hulpmonteur instromen en via ervaring, een EVC-traject of alsnog een BBL-opleiding doorgroeien naar een VP-erkenning Elektromonteur worden zonder diploma: wat mag je wel en niet?. Hoe hoger je mbo-niveau, hoe complexere installaties en storingen je zelfstandig mag aanpakken.

BOL of BBL: welke route kies je?

Naast de BBL-route waarbij je vier dagen werkt en één dag naar school gaat, kun je een mbo-opleiding elektrotechniek ook voltijds volgen via de BOL-route, met stages in plaats van een vast dienstverband. De meeste toekomstige elektriciens kiezen voor BBL omdat je vanaf dag één salaris verdient en praktijkervaring opbouwt bij een erkend leerbedrijf, terwijl BOL beter past bij wie eerst breed wil oriënteren voordat hij een werkgever kiest.

Om die opleidingscapaciteit te vergroten, kondigden de technische sectoren op 4 november 2022 onder meer 1.000 extra hybride docenten aan die naast hun baan in de techniek lesgeven op het mbo FME: techniekbranches slaan handen ineen om 60.000 technische vacatures te vervullen.

Welke doorgroeimogelijkheden heeft een elektricien?

Een elektricien groeit meestal door van tweede monteur naar eerste monteur en allround monteur, en vandaar naar een specialisatie zoals servicemonteur, paneelbouwer, industrieel elektromonteur of hoogspanningsmonteur, afhankelijk van of je in de woningbouw, utiliteitsbouw of industrie werkt het verschil tussen elektricien en elektromonteur.

Specialiseer je in laadinfrastructuur, zonne-energie of duurzame installatietechniek, dan volg je daarvoor gerichte keuzedelen binnen je mbo-opleiding: op niveau 2 gaat het om circa 480 uur, op niveau 3 en 4 loopt dat op tot 720 uur S-BB: keuzedelen in het mbo.

Hoeveel vraag is er naar elektriciens op de arbeidsmarkt?

Er is veel vraag naar elektriciens omdat vijf technische sectoren op 4 november 2022 aankondigden dat ze samen 60.000 technische vacatures structureel moeten invullen in de daaropvolgende tien jaar, wat extra instroom in de elektrotechniek vereist naast werving en behoud van huidig personeel FME: techniekbranches slaan handen ineen om 60.000 technische vacatures te vervullen.

Diezelfde sectoren wilden dat tekort dichten met 25.000 extra vacatures per jaar via werving en behoud van personeel, en nog eens 10.000 vacatures per jaar via extern talent van buiten de sector Aanvalsplan Techniek: FME, Techniek Nederland en Koninklijke Metaalunie.

Ook UWV wees al eerder op tekorten in technische beroepen: eind 2021 signaleerde UWV meer dan 80.000 vacatures in 162 knelpuntberoepen die nodig zijn voor de energietransitie en het klimaatbeleid NOS Nieuwsuur: snelheid van de energietransitie in gevaar door tekort aan technisch personeel.

Bij de aankondiging van dat aanvalsplan op 4 november 2022 zei Ingrid Thijssen, destijds voorzitter van VNO-NCW, de koepelorganisatie van Nederlandse werkgevers: "Het is echt vijf voor twaalf. Zonder onconventionele oplossingen loopt Nederland op tal van fronten letterlijk vast door het gebrek aan technici" FME: techniekbranches slaan handen ineen om 60.000 technische vacatures te vervullen. Fried Kaanen, destijds voorzitter van Koninklijke Metaalunie, de branchevereniging van mkb-metaalbedrijven, noemde vakmensen toen "de backbone van de Nederlandse maakindustrie": "Zonder voldoende goed opgeleide vakmensen komt de productie en toelevering op een lager niveau te liggen," aldus Kaanen.

Voor jou als (toekomstig) elektricien betekent die krapte veel keuze tussen werkgevers en volop kans op een vast contract, al vanaf je eerste BBL-jaar. Diezelfde krapte zie je ook terug in een aanpalend vakgebied, zoals blijkt uit laadinfrastructuur: waarom laadpaalmonteurs gezocht zijn. Twijfel je welke technische baan bij je past, doe dan de gratis Banenscan of bekijk direct de actuele vacatures voor elektriciens en elektromonteurs.