Werken in de techniek: sectoren, salaris en instappen

Werken in de techniek: hoe ziet de sector er nu uit?

De technische sector bestaat uit installatietechniek, metaal, procesindustrie, infra, energie en mobiliteit, met elk hun eigen bedrijven, functies en manier van werken. Wie erover leest, ziet vaak losse vacatures voorbijkomen, maar de sector als geheel draait om mensen die machines, installaties en systemen laten werken en onderhouden.

Sommige bedrijven zijn kleine installatiebedrijven met een paar monteurs, andere zijn grote industriële spelers met eigen opleidingsafdelingen. Dat verschil merk je meteen in hoe een sollicitatieproces verloopt en hoeveel begeleiding je als starter krijgt.

Hoeveel mensen werken er in een technisch beroep?

Cijfers over de omvang van de sector staan in het UWV-rapport Ontwikkeling van krapte naar beroep 2024-2030. Daarin staat: "Ruim 1,3 miljoen inwoners van Nederland werken in een technisch beroep. Van de 24 onderscheiden technische beroepsgroepen geldt voor 16 een zeer krappe arbeidsmarkt en voor 7 een krappe arbeidsmarkt." Dat is een substantieel deel van de beroepsbevolking, verspreid over uiteenlopende functies.

Hoe krap is de technische arbeidsmarkt echt?

Krapte is geen vaag gevoel, het is een meetbaar verschil tussen het aantal vacatures en het aantal beschikbare vakmensen per beroep. UWV brengt dat verschil jaarlijks in kaart en onderscheidt daarbij een hele reeks beroepsgroepen naar de mate waarin ze krap zijn, van ontspannen tot zeer krap.

Voor de technische sector specifiek is dat beeld scherp. Het UWV-rapport meldt: "Er zijn 32 beroepsgroepen (van de 112) waarbij de arbeidsmarkt momenteel (zeer) krap is en waarbij ROA een verdere verkrapping voorspelt." Technische beroepen vormen daarbinnen een flink deel van de groep die het meest onder druk staat.

Een deel van die krapte komt door vervangingsvraag: mensen die met pensioen gaan of van baan wisselen en vervangen moeten worden. In het UWV-rapport is de hoogste vervangingsvraag 8,1% per jaar, bij slagers, zoals te lezen in de krapteanalyse van UWV.

Wat betekent vervangingsvraag voor jou?

Het gemiddelde over alle beroepen in dat rapport ligt op 2,8% per jaar, wat 8,1% uitzonderlijk hoog maakt volgens dezelfde UWV-cijfers. Voor technische beroepen betekent een hoge vervangingsvraag dat werkgevers structureel nieuwe mensen zoeken, niet alleen bij economische groei. Dat maakt instappen nu relatief kansrijk, ook zonder jarenlange ervaring.

Welke technische sectoren zijn er en wat doen ze?

Zes sectoren vormen samen de technische arbeidsmarkt: installatietechniek, metaal en machinebouw, procesindustrie, infrastructuur, energie en mobiliteit. Ze verschillen sterk in wat je dagelijks doet, van een storing verhelpen bij een klant thuis tot een productieproces bewaken vanuit een controlekamer, maar delen dezelfde behoefte aan vakmensen.

Installatietechniek draait om het aanleggen en onderhouden van elektrische, verwarmings- en klimaatinstallaties in woningen en bedrijfspanden. Metaal en machinebouw gaat over het maken en bewerken van onderdelen en machines, vaak met cnc-apparatuur en lasapparatuur. Procesindustrie houdt zich bezig met continue productieprocessen, zoals raffinage of voedingsmiddelenproductie, waar een operator een installatie bewaakt en bijstuurt.

Infra omvat de aanleg en het onderhoud van wegen, spoor, bruggen en leidingnetwerken. Energie draait om opwekking, transport en opslag van stroom en warmte, van bestaande centrales tot laadinfrastructuur. Mobiliteit gaat over het onderhouden en repareren van voertuigen, van personenauto's tot vrachtwagens en werktuigen.

• Het soort werk: buiten bij een klant, in een fabriekshal of achter een besturingssysteem.
• De diensten: sommige sectoren draaien vaste dagdiensten, andere werken met wisselende diensten.
• De opleidingsroute die nodig is om in te stromen.
• De mate van specialisatie: generalist blijven of doorgroeien in een niche.

Welke sector het beste bij je past, hangt af van wat je dagelijks werk wilt zijn. Een overzicht van de beroepen waar bedrijven het hardst naar zoeken staat in meest gevraagde technische beroepen, en een concreet voorbeeld van hoe zo'n dag er in de procesindustrie uitziet, lees je in wat een procesoperator dagelijks doet.

Wat verdien je in de techniek?

Salaris in de techniek hangt af van drie dingen: de sector waarin je werkt, de cao die van toepassing is en je ervaring, uitgedrukt in functiejaren. Een storingsmonteur bij een installatiebedrijf verdient volgens een andere schaal dan een operator in de procesindustrie, ook al lijkt het werk soms vergelijkbaar.

Een volledig overzicht van salarissen per beroep en ervaringsniveau staat in wat je verdient in de techniek. Wil je weten welke technische functies het best betalen, dan is het overzicht van best betaalde technische beroepen een goed startpunt.

Bruto is niet hetzelfde als wat er op je rekening komt: pensioenpremie, belastingschijven en toeslagen maken een reëel verschil. Hoe die rekensom in elkaar zit, leggen we uit in de bruto-netto berekening voor technisch personeel.

Waar komt je salaris eigenlijk vandaan: de cao

Een cao bepaalt niet alleen het minimumsalaris, maar ook hoe je salaris kan groeien. De cao Metalektro is daarvan een goed voorbeeld, en tegelijk maar één van de vele technische cao's, want installatietechniek en procesindustrie kennen hun eigen afspraken met vaak andere bedragen en regels.

In de cao Metalektro 2026 zijn er tien salarisgroepen, aangeduid met de letters A tot en met K, waarbij groep I niet bestaat. Binnen welke groep je functie valt en hoeveel functiejaren je hebt toegekend gekregen, bepaalt samen je exacte salaris. Dat staat in artikel 3.1.1 en 3.2.3 van de salaristabel van cao Metalektro 2026.

Per 1 januari 2026 loopt de salaristabel bij voltijd van € 2.768,86 in groep A zonder functiejaren tot € 5.121,58 in groep K met tien functiejaren, zoals te zien in de salaristabel bij voltijd in cao Metalektro 2026. Andere technische cao's zijn anders opgebouwd en leveren andere bedragen op, zoals blijkt uit de salarisopbouw van de cao Metaal en Techniek.

Welke cao's zijn er nog meer?

Werk je in de installatiebranche, dan val je meestal onder een andere cao dan Metalektro, met eigen loonschalen en eigen toeslagen. Ook de regels rond overuren verschillen van cao tot cao, hoe dat doorgaans werkt lees je in hoe overuren uitbetalen in de techniek werkt. Check bij een nieuwe werkgever altijd onder welke cao de functie valt, want dat bepaalt je salaris meer dan de sector op zich.

Wat levert onregelmatig werken extra op?

Wie in ploegendienst werkt, avond-, nacht- of weekenddiensten draait, krijgt daar in bijna elke technische cao een toeslag bovenop het basissalaris voor. Hoe hoog die toeslag is, verschilt per cao en per type dienst, en het loont om dat percentage te kennen voordat je een rooster accepteert.

In de cao Metalektro 2026 is de ploegentoeslag 13,3% bij tweeploegendienst en 15,0% bij drieploegendienst, bovenop je normale salaris, zo staat in artikel 3.7.3 van cao Metalektro 2026.

Werk je op zondag, dan komt daar volgens dezelfde cao-bepaling over zondag- en feestdagwerk nog eens 82,8% bovenop, en op een feestdag zelfs 182,8%. Een overzicht van alle ploegentoeslagpercentages in de techniek op een rij helpt om verschillende cao's naast elkaar te leggen.

Bij de cao Technisch Installatiebedrijf ligt de ploegentoeslag anders. Techniek Nederland schrijft: "U moet uw werknemers die in ploegendienst werken een toeslag betalen van 14% van het maand- of vierwekensalaris", zoals gepubliceerd op de pagina over ploegendienst van Techniek Nederland. Dat is dus een ander percentage dan de 13,3% en 15,0% uit de cao Metalektro.

Welke opleiding heb je nodig om in te stappen?

De meeste technische functies vragen minimaal een mbo-opleiding, vaak op niveau twee, drie of vier, afhankelijk van hoeveel zelfstandigheid en verantwoordelijkheid de functie met zich meebrengt. Je kunt die opleiding volgen via de beroepsbegeleidende leerweg, met een baan ernaast, of via de beroepsopleidende leerweg, voltijd op school.

Het verschil tussen deze twee routes, en wanneer de ene beter past dan de andere, staat uitgelegd in BBL of BOL in de techniek. Wat elk mbo-niveau in de praktijk betekent voor je taken en verantwoordelijkheden, lees je in het verschil tussen mbo-niveau 2, 3 en 4.

Hoe ziet een mbo-kwalificatie er formeel uit?

Elke mbo-opleiding hangt vast aan een kwalificatiedossier met een eigen Crebonummer, vastgesteld door S-BB. Het dossier Industriële processen heeft Crebonummer 23305.

Daarin valt het profiel Procesoperator B, met Crebonummer 25762, op mbo-niveau 3, getypeerd als vakopleiding. Het opleidingsdomein daarachter heet Techniek en procesindustrie, met Crebonummer 79020, zoals te zien in het kwalificatiedossier bij S-BB.

Kun je overstappen zonder technische achtergrond?

Ja, en dat gebeurt vaker dan je denkt: mensen uit de zorg, de horeca of een kantoorbaan stappen over naar een technisch vak, meestal via een verkort traject of met behoud van een deel van hun eerdere ervaring. Een technische achtergrond is dus een startpunt, geen harde eis.

Hoe zo'n overstap er in de praktijk uitziet en welke stappen je moet zetten, lees je in zij-instromen in de techniek. Ook zonder diploma zijn er instapmogelijkheden, beschreven in technische banen zonder diploma.

Heb je al werkervaring, maar geen formeel papiertje, dan kan een erkenning van eerder verworven competenties dat gat dichten. Zo'n traject wordt uitgelegd in het EVC-traject naar een mbo-diploma, waarmee je werkervaring omgezet wordt in een erkend diploma.

Welke certificaten vraagt bijna elke werkgever?

Naast een diploma vragen werkgevers in de techniek vaak aanvullende certificaten, gekoppeld aan veiligheid of aan een specifieke machine of installatie. Het bekendste voorbeeld is VCA, dat aantoont dat je veilig kunt werken op een bouwplaats of in een industriële omgeving, maar er zijn ook vakspecifieke certificaten nodig.

Welke certificaten voor jouw beroep relevant zijn, staat overzichtelijk in welke certificaten je nodig hebt in de techniek. Het verschil tussen de twee VCA-varianten leggen we uit in VCA Basis of VOL, wat is het verschil.

Wil je weten hoeveel tijd en geld een VCA-diploma kost en hoe je het haalt, dan vind je dat in VCA-diploma: kosten en hoe je het haalt. De meeste certificaten zijn in enkele dagen te halen en gelden meestal een aantal jaren.

Hoe zet je je eerste stap in de techniek?

Twijfelen of de techniek iets voor je is, los je niet op door er nog langer over te lezen. Een test die in een paar minuten laat zien welk technisch beroep bij je past, is een praktische eerste stap, net als kijken naar welke vacatures nu openstaan.

Doe de Banenscan om in een paar minuten te zien welk technisch beroep bij jouw interesses en vaardigheden past. Wil je liever meteen concrete functies zien, bekijk dan het actuele vacature-aanbod in de techniek.

1. 1Bepaal welke sector je aanspreekt: installatietechniek, metaal, procesindustrie, infra, energie of mobiliteit.
2. 2Check welk opleidingsniveau en welke certificaten voor die functies gevraagd worden.
3. 3Doe de Banenscan of bekijk vacatures om te zien wat er nu concreet openstaat.
4. 4Solliciteer, ook als je nog niet aan alle wensen voldoet: veel werkgevers leiden gemotiveerde mensen zelf op.

Werken in de techniek is geen keuze die je in één keer definitief maakt. Je begint in een sector, een functie en misschien een dienstverband dat later verandert, zodra je meer ervaring, een extra certificaat of een ander salarisniveau hebt. Wat wel helpt, is nu concreet worden: een sector kiezen op basis van het werk zelf, uitzoeken welk opleidingsniveau en welke certificaten je functie vraagt, en vervolgens de stap zetten, via een opleiding, een omscholingstraject of gewoon een sollicitatie.