Zwanger en werken in de techniek: je rechten op een rij

Hoeveel vrouwen hebben een technische opleiding?

Vrouwen zijn in de techniek nog in de minderheid. Volgens het CBS waren er in 2022 onder jongeren van 15 tot 35 jaar met een technische opleiding bijna vier keer zoveel mannen (484 duizend) als vrouwen (125 duizend). Van de werkende vrouwen met zo'n opleiding werkte 43 procent ook in een technisch beroep. Bron: CBS

Meer over de positie van vrouwen in de sector lees je in vrouwen in de techniek.

Wanneer vertel je je werkgever dat je zwanger bent?

Er is geen wettelijke plicht om het direct te melden. UWV schrijft dat werknemers hun zwangerschap uiterlijk 3 weken voor het zwangerschapsverlof doorgeven aan hun werkgever. In een technisch beroep kan eerder melden verstandig zijn, omdat je werkgever pas daarna je werk kan aanpassen. Bron: UWV

De eerste drie maanden zijn het kwetsbaarst. Arboportaal schrijft: „De schadelijke effecten van straling, gevaarlijke stoffen en infecties (virussen, bacteriën en parasieten) ontstaan vooral in die periode.” Wie met oplosmiddelen of lood werkt, heeft dus reden om het vroeg te melden. Bron: Arboportaal

Welke aanpassingen moet je werkgever doen?

Artikel 4:5 van de Arbeidstijdenwet bepaalt dat je werk zo wordt ingericht dat rekening wordt gehouden met je zwangerschap. Je werkgever moet dat binnen een redelijke termijn doen nadat je erom vraagt. Je werkgever mag om een verklaring van een arts of verloskundige vragen waaruit blijkt dat je zwanger bent. Bron: Arbeidstijdenwet

Daarnaast moet je werkgever de risico's voor zwangere werknemers in de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) opnemen. In het plan van aanpak staat welke extra maatregelen nodig zijn. Volgens Arboportaal moet je werkgever je tijdig voorlichten, zodat je weet welke risico's je loopt. Bron: Arboportaal

Tillen en fysiek werk: welke grenzen gelden?

Voor tillen, bukken en knielen geeft Arboportaal richtlijnen die oplopen met de zwangerschap. Is tillen toch nodig, dan minder dan 10 kilo per keer. Vanaf week 20 maximaal 10 keer per dag 5 kilo, vanaf week 30 maximaal 5 keer per dag 5 kilo. Bron: Arboportaal

• Laatste drie maanden: maximaal één keer per uur bukken, hurken, knielen of staande voetpedalen bedienen.
• Tot zes maanden na de bevalling bouw je tillen, dragen, duwen en trekken langzaam weer op.
• Geen blootstelling aan lood en loodverbindingen tijdens zwangerschap en borstvoeding.
• Geen duikarbeid, caissonarbeid of werk in de ondergrondse winningsindustrie.

Voor een monteur die dagelijks radiatoren, kabelhaspels of gereedschapskisten sjouwt, kan dit ander werk betekenen. Denk aan werkvoorbereiding, inspectie of begeleiding van een collega. Bij een arbeidsongeval is de werkgever aansprakelijk als die de zorgplicht niet nakwam.

Werktijden en nachtdienst: wat zegt de Arbeidstijdenwet?

Als zwangere werknemer van 18 jaar of ouder kun je niet verplicht worden meer dan 10 uur per dienst te werken. Ook geldt een maximum van gemiddeld 50 uur per week over 4 weken en gemiddeld 45 uur per week over 16 weken. Je hebt recht op een vast en regelmatig rooster. Bron: Arbeidstijdenwet

Nachtdiensten mag je weigeren. Lid 5 van artikel 4:5 zegt: „De zwangere werknemer kan niet verplicht worden arbeid te verrichten in nachtdienst, tenzij de werkgever aannemelijk maakt dat dit redelijkerwijs niet van hem kan worden gevergd.” Volgens artikel 4:7 geldt die bescherming tot zes maanden na de bevalling, behalve het recht op zwangerschapsonderzoeken.

Je mag extra pauzes nemen tot samen een achtste van je arbeidstijd per dienst, en die gelden als werktijd. Ook mag je zwangerschapsonderzoeken onder werktijd doen met behoud van loon. Alle algemene grenzen staan in ons artikel over de Arbeidstijdenwet.

Hoeveel weken zwangerschaps- en bevallingsverlof krijg je?

Volgens artikel 3:1 van de Wet arbeid en zorg gaat het zwangerschapsverlof op zijn vroegst zes weken en uiterlijk vier weken voor de dag na de uitgerekende datum in. Het bevallingsverlof duurt tien weken na de bevalling. Bij een meerling kan het al tien weken vooraf ingaan. UWV noemt in totaal minimaal 16 weken. Bron: Wet arbeid en zorg

Begin je later dan zes weken voor de uitgerekende datum, dan schuiven de dagen door naar je bevallingsverlof. Ligt je kind na de geboorte in het ziekenhuis, dan wordt het bevallingsverlof vanaf de achtste opnamedag verlengd, tot maximaal tien weken. Na zes weken bevallingsverlof kun je je werkgever vragen de rest gespreid op te nemen binnen 30 weken.

De cao Motorvoertuigen zegt het kort in artikel 77: „Het wettelijke zwangerschaps- en bevallingsverlof is zestien weken.” Je meldt het verlof uiterlijk drie weken vooraf met een zwangerschapsverklaring. De cao Metaalbewerkingsbedrijf verwijst in artikel 66a naar de wet. Bron: cao MvT

Hoe hoog is je uitkering tijdens het verlof?

Tijdens het verlof krijg je een uitkering van UWV ter hoogte van je dagloon, dus 100 procent. Er geldt wel een maximum. In 2026 is het maximumdagloon € 309,91 bruto per dag, inclusief vakantiegeld. Verdien je meer, dan vult je werkgever niet verplicht aan. Bron: UWV

De hoogte volgt uit artikel 3:13 van de Wet arbeid en zorg. Het dagloon is 1/261 deel van wat je verdiende in het jaar daarvoor. Bron: Wet arbeid en zorg

Je werkgever vraagt de uitkering in één keer aan via het werkgeversportaal. Dat kan tussen 4 en 2 weken voor het verlof begint. Loopt je contract binnen 10 weken voor de uitgerekende datum af, dan vraag je zelf aan. Bron: UWV

Ontslag tijdens zwangerschap: hoe ben je beschermd?

Artikel 7:670 lid 2 van het Burgerlijk Wetboek verbiedt opzegging tijdens je zwangerschap en tijdens je bevallingsverlof. Dat verbod loopt nog zes weken door nadat je weer aan het werk bent. Je werkgever mag een verklaring van een arts of verloskundige vragen om de zwangerschap te staven. Bron: Burgerlijk Wetboek

Een tijdelijk contract dat afloopt valt niet onder dit opzegverbod. Rijksoverheid schrijft wel: „Maar uw zwangerschap mag niet de reden zijn om uw contract niet te verlengen.” Dan maakt je werkgever direct onderscheid tussen mannen en vrouwen. Word je tijdens je zwangerschap of bevallingsverlof toch ontslagen, dan kun je binnen 2 maanden de rechter vragen het ontslag ongedaan te maken. Bron: Rijksoverheid

Lees ook hoe de ketenregeling voor tijdelijke contracten werkt.

Ziek door je zwangerschap: wat betekent dat?

Ziekte door zwangerschap telt niet mee voor de twee jaar waarin je werkgever je niet mag ontslaan. Artikel 7:670 lid 1 sluit ziekteperiodes door zwangerschap voor het verlof en ziekte tijdens het verlof uit van die termijn. Je ontslagbescherming bij ziekte wordt daardoor niet korter. Bron: Burgerlijk Wetboek

In de cao Metaalbewerkingsbedrijf schrijft de werkgever bij een tweede ziekmelding in een jaar een vakantiedag af, maar niet als die ziekmelding komt door zwangerschap of bevalling (artikel 52). Bron: cao Metaalbewerkingsbedrijf Hoe loondoorbetaling bij ziekte verder werkt, lees je in ziek in de techniek.

Borstvoeding na je verlof: welke rechten heb je?

Geef je borstvoeding, dan mag je in de eerste 9 levensmaanden van je kind je werk onderbreken om te voeden of te kolven. Volgens artikel 4:8 van de Arbeidstijdenwet is dat samen maximaal een vierde van je arbeidstijd per dienst, met behoud van loon. Je werkgever zorgt waar nodig voor een afsluitbare ruimte. Bron: Arbeidstijdenwet

Op een bouwplaats of bij storingsdiensten vraagt dat om planning. Bespreek vooraf met je werkgever waar en wanneer je kunt kolven. Voor partners geldt geboorteverlof; dat staat in ons artikel over verlof in de techniek.